Đã 42 năm trôi qua, nhưng trên đài tưởng niệm và trên những ngôi mộ lúc nào cũng có hoa tươi, lúc nào cũng nghi ngút khói hương. 10 cô gái ngày ấy đều rất trẻ, chưa ai kịp có người yêu. Có lẽ vì vậy mà ở đây chỉ có một màu trắng tinh khiết đến nao lòng của hoa cúc trắng. Mỗi ngày, hàng chục đòan khách trong và ngoài nước đến đây, kính cẩn nghiêng mình trước vong linh họ. Đặc biệt, vào những dịp Tết, mỗi ngày có khoảng 2.000 - 3.000 người đến thăm các nữ anh hùng. Riêng đêm Giao thừa, số khách lên đến hơn 10.000 người. Cuộc đời tuy ngắn ngủi nhưng anh dũng của họ không bao giờ phai mờ trong ký ức mọi người.

Ngã ba Đồng Lộc có tổng diện tích 50ha nằm gọn trong một thung lũng hình tam giác, hai bên là đồi núi trọc, giữa là con đường độc đạo, mặt đường giống như một lòng máng, bom địch thả xuống bên nào đất đá cũng lăn xuống đường làm cản trở giao thông. Tất cả mọi con đường từ  Bắc vào Nam đều phải vượt qua ngã ba Đồng Lộc. Ngã ba Đồng Lộc được coi như cổ họng, vượt qua được sẽ phân tán toả ra nhiều tuyến đường khác nhau đi vào nam. Ngã ba Đồng Lộc là trọng điểm có tầm quan trọng chiến lược nên trong chiến tranh phá hoại kẻ địch âm mưu ném bom huỷ diệt nhằm chặn đứt sự chi viện sức người, sức của, vũ khí, súng đạn, lương thực... của hậu phương lớn miền Bắc xã hội chủ nghĩa đối với tiền tuyến lớn miền Nam. Chỉ tính riêng 240 ngày đêm từ tháng 3 đến tháng 10/1968 không quân địch đã trút xuống đây 48.600 quả bom các loại.

Để bảo vệ con đường huyết mạch, một lực lượng TNXP hùng hậu được huy động ngày đêm trực chiến, rà phá bom mìn, khai thông những con đường. 17g ngày 24/7/1968, một quả bom của giặc đã rơi trúng tiểu đội TNXP, 10 cô gái đã anh dũng hy sinh. Hồi 17h ngày 24/7/1968 tiểu đội 4 thanh niên xung phong được lệnh trọng điểm ở khu vực địch vừa thả bom để san lập hố bom sửa chữa đường, kết hợp sửa chữa hầm trú ẩn khơi sâu rãnh thoát nước ở đoạn đường độc đạo để nhanh chóng thông đường cho xe qua. Tiểu đội 4 hôm ấy có 10 cô gái trẻ:

Võ thị Tần - 22 tuổi - tiểu đội trưởng
Hồ Thị Cúc - 21 tuổi - tiểu đội phó
Võ Thị Hợi - 20 tuổi - chiến sĩ
Nguyễn Thị Xuân - 20 tuổi - chiến sĩ
Dương Thị Xuân - 19 tuổi - chiến sĩ
Trần Thị Rạng - 19 tuổi - chiến sĩ
Hà Thị Xanh - 18 tuổi - chiến sĩ
Nguyễn Thị Nhỏ -  19 tuổi - chiến sĩ
Võ Thị Hạ - 19 tuổi - chiến sĩ
Trần Thị Hường - 17 tuổi - chiến sĩ


Cúc trắng, bồ kết, lược là những thứ không thể thiếu trên mộ các cô

Nhận nhiệm vụ xong, các cô đến tại hiện trường gấp rút triển khai công việc với cả niềm vui được gửi gắm trên từng chiếc xe qua nên các cô không hề sợ hãi. Họ làm việc không ngơi tay, vừa cười, vừa nói, vừa ý ới gọi nhau. Bỗng một tốp máy bay phản lực từ hướng Bắc vào Nam vượt qua trọng điểm. Tất cả các cô nhanh chóng nằm rạp xuống đường. Hết tiếng máy bay các cô lại chồm dậy làm việc. Bất ngờ tốp máy bay phản lực quay lại bay từ trong ra thả một loạt bom rơi đúng vào đội hình 10 cô gái. Các tiểu đội thanh niên xung phong đi sau chồm lên gào thét, nhân dân xóm Bãi Dĩa quanh đấy cũng lao ra gọi tên từng người. Khi đến nơi quả bom vừa nổ chỉ thấy một hố bom sâu hoắm, một vài chiếc xẻng, cuốc văng ra nhưng không còn thấy một ai, không nghe thấy một tiếng người. Cả 10 cô gái trẻ ấy đã hy sinh.

Năm 1989, NBĐL, mảnh đất nơi các cô gái và rất nhiều TNXP đã hi sinh cuộc đời cho Tổ quốc, được nhà nước xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia và được Trung ương Đoàn chọn làm nơi tưởng niệm liệt sỹ TNXP toàn quốc. Giờ đây, trên những ngọn đồi trọc chang chang nắng ngày ấy đã mọc lên những khu rừng thông, phi lao, bạch đàn… bạt ngàn, xanh ngắt, ríu rít tiếng chim và râm ran những bài ca bất tận của ve. Trên những vạt đồi, sim, mua, cây dại, rau rừng cũng đua nhau mọc lên xanh thắm. Hoa sim, hoa mua tím ngát. Hoa cúc vàng rực. Hoa dành dành trắng muốt. Hoa phượng đỏ ối…

Phía sau mộ của các cô gái có một tấm bia đá khắc bài thơ Lời thỉnh cầu ở nghĩa trang Đồng Lộc của nhà thơ Vương Trọng. Trong bài thơ có câu :“Thỉnh cầu đất cằn cỗi nghĩa trang/ Cho mọc dậy vài cây bồ kết / Hương chia đều trong hư ảo khói nhang”. Từ ý tưởng của bài thơ, người ta đã trồng hai cây bồ kết. Tán cây toả bóng râm mát một vùng rộng của nghĩa trang. Và trên đài tưởng niệm lúc nào cũng có những trái bồ kết khô đen nhánh…

Đối diện với khu mộ là hệ thống di tích bao gồm Nhà truyền thống TNXP toàn quốc, nơi tái hiện rõ nét, sinh động cuộc sống và chiến đấu của TNXP thời chiến tranh. Phòng trưng bày có những hiện vật quý giá như bức thư chị Võ Thị Tần gửi mẹ, bộ quần áo của chị Xuân, dây điện và thỏi nam châm phá bom của anh Vương Đình Nhỏ, bát ăn cơm của các chị, sổ lí lịch, sổ ghi bài hát của chị Hường và nhiều ảnh tư liệu của phóng viên chiến trường v.v..Nhà truyền thống là nơi lưu lại 100 hiện vật gốc, 12 ảnh gốc và 145 hiện vật được phục chế, hiện vật đồ đạc sinh hoạt, dụng cụ lao động chiến đấu của TNXP: Xe bò, xe cút kít, ống nhòm, xắc cốt v.v... và những bức ảnh chụp trong giờ chiến đấu, cảnh đời thường, cảnh ca hát của TNXP.

Nằm dưới thung lũng, trong khuôn viên của khu di tích, nơi ngày xưa chi chít hố bom, nay mọc lên một tượng đài chiến thắng uy nghi. Phía trước tượng đài là ngã ba Đồng Lộc - huyết mạch giao thông thời bấy giờ, sau lưng tượng đài là dãy núi Mũi Mác. Tượng đài chiến thắng Đồng Lộc là biểu tượng bất hủ của sức mạnh, ý chí quyết chiến, quyết thắng của toàn dân tộc.

Để thể hiện tấm lòng tri ân, tưởng nhớ công ơn các anh hùng liệt sĩ đã hi sinh tại NBĐL, ngày 26-3-2009, tháp chuông và đền thờ các anh hùng liệt sĩ tại khu di tích lịch sử này được khởi công xây dựng với kinh phí 32 tỉ đồng. Ngày 10/12/2009, quả chuông nặng hơn 5 tấn đã được treo trên ngọn tháp 7 tầng, cao 36 m. 16 giờ 45 phút cùng ngày, những tiếng chuông đầu tiên đã ngân vang khắp bầu trời Đồng Lộc.

Chiến tranh đã lùi xa nhưng cứ đến dịp tháng Bảy hàng năm, ngã ba Đồng Lộc lại nhộn nhịp đón hàng ngàn khách du lịch viếng thăm bởi  “Không ai, không điều gì bị quên lãng!”.